پيروزي در سه سطح
انتخابات 24 آذر براي اصلاح‌طلبان از ابعاد مختلف پيروزي‌هايي را به همراه آورد. اگر چه بررسي دستاوردها و پيروزي‌هاي جبهه اصلاحات در اين انتخابات نياز به تحليلي جامع‌تر و فرصتي فراخ‌تر دارد اما در اين يادداشت منحصراً به پيروزي‌هاي به دست آمده در سه سطح خواهيم پرداخت.
1- پيروزي استراتژيك
پيش از اين از سوي جبهه اصلاح‌طلبان اعلام شده بود كه يك استراتژي سه وجهي را در اين انتخابات دنبال مي‌كنند. وجوه اين استراتژي عبارت بود از ائتلاف حداكثري، مطالبات حداقلي و مشاركت حداكثري.
مجموعه فرايندهاي منتهي با انتخابات و نتايج حاصل از آن نشان مي‌دهد كه در هر سه وجه، اين استراتژي با پيروزي قرين بوده است.
ائتلاف به دست آمده در ميان اصلاح‌طلبان به حداكثر ممكن رسيد. اين سطح از ائتلاف و همراهي حتي در دوران اوج اصلاحات در نيمه دوم دهه هفتاد نيز در هيچ مقطعي حاصل نشده بود. درايت و تدبير گروه‌ها و شخصيت‌هاي اصلاح‌طلب دستيابي به چنين ائتلافي را ممكن ساخت. ائتلافي كه مي‌تواند در آينده نيز با گسترش قاعده خود و جذب تمام گروه‌هايي كه بالقوه در برابر اقتدارگرايي و تماميت‌خواهي و ناكارآمدي دولت نهم و جريان حاكم موضع دارند، تأثيرگذاري و ثمربخشي خود را تقويت و تحكيم نمايد.
وجه ديگر استراتژي اصلاح‌طلبان مطالبات حداقلي بود. پيش از اين در برهه‌هاي مختلف اين نقد به جبهه اصلاحات وارد بود كه با طرح مطالبات حداكثري و بالا بردن سطح توقع جامعه از خود، عملاً چون به حداكثر مطالبات اعلام شده دست نمي‌يافتند، در نتيجه هر سطح ديگري از پيروزي به نوعي به منزله شكست براي آنان تلقي مي‌شد. تجربه‌آموزي از حركت‌هاي گذشته در طرح حداقلي مطالبات اين بار به عنوان وجهي از استراتژي اصلاح‌طلبان مطرح بود و در عمل نيز تحقق يافت. آنچه حداقل مطالبات مشترك اصلاح‌طلبان را شكل مي‌داد شكستن انحصارگرايي و تماميت‌خواهي و يكدستي جريان حاكم بود و در عمل اصلاح‌طلبان با مهار طرح مطالبات حداكثري و تكاليف و برنامه‌هاي مالايطاق در عمل حتي بيش از انتظار توانستند به نتيجه مطلوب دست يازند و نه تنها يكدستي جريان حاكم فروشكست بلكه در بسياري از شهره‌هاي كوچك و بزرگ كشور عملاً اصلاح‌طلبان تعيين كننده نحوه اداره شهر‌ها شده‌اند.
در وجه سوم اين استراتژي نيز مشاركت حداكثري تا حد قابل قبولي تحقق يافت. مشاركت نزديك به 60 درصد در كل كشور براي دو انتخاباتي كه در گذشته با اقبال چنداني در افكار عمومي مواجه نبودند اگر چه تماما نمي تواند به حساب تحركات اصلاح‌طلبان گذاشته شود اما از آنجا كه بخش قابل توجهي از آراء خاموش جامعه كه به فرض شركت در انتخابات در پايگاه اصلاح‌طلبان فعال مي‌شود اين‌بار به صحنه آمد و نه تنها سرجمع آرا را بالا برد بلكه به جريان اصلاحات در سراسر كشور وزن قابل توجهي بخشيد.
2- پيروزي تاكتيك‌ها
اصلاح‌طلبان با به‌كار‌بردن تاكتيك‌هاي سياسي هوشمندانه توانستند بعد ديگري از پيروزي‌هاي خود را به نمايش بگذارند. به ميدان آمدن چهره‌هاي سرشناس و مقبول و مورد احترام جامعه براي نامزدي در انتخابات، فعال‌شدن چهره‌ها و شخصيت‌هاي ملي در درون جريان اصلاحات، منفعل‌كردن رقيب در برابر هماهنگي و همدلي درون جبهه‌اي، تمركز دقيق بر روي رقيبي مشخص و نگشودن جبهه‌هاي متعدد در رقابت سياسي و منحصر كردن آن به جريان تندروي حاكم، فعال‌كردن و به نمايش‌گذاردن شكاف‌هاي موجود در جريان محافظه‌كار و دادن فرصت براي عمق پيدا كردن اين شكاف‌ها، هماهنگي نسبي در امر تبليغات انتخاباتي (در كنار ضعف‌هايي كه ناشي از نبود امكانات مالي و رسانه‌اي كافي وجود داشت)، راهبري كل جريان اصلاحات در سراسر كشور با تكثير و توسعه موضع ائتلافي و ... همه و همه ابعاد مختلف پيروزي‌هاي تاكتيكي اصلاح‌طلبان بوده است.
3- پيروزي در نتايج
پيروزي‌هاي فوق به هر روي منتج به نتايجي فارغ از حد انتظار براي جبهه اصلاحات بود. منزوي‌شدن جريان حاكم نتيجه اصلي انتخابات بود. اجماع گسترده‌اي كه در داخل بر سر اين مفهوم صورت گرفت كه نتايج انتخابات يك نه بزرگ به دولت نهم و جريان حاكم بود تمام جناح‌هاي سياسي را دربرمي‌گيرد. در عين حال انعكاس بين‌المللي اين انتخابات شكست سياست‌هاي دولت نهم بود.
علاوه بر اين پيروزي اصلي يعني منزوي ساختن جريان اقتدارگرايي، نتايج عيني اين انتخابات نيز نشان‌دهنده پيروزي قابل توجه اصلاح‌طلبان بود: از 1854 كرسي شوراهاي شهر در 324 شهر از 28 استان كشور كه مورد ارزيابي قرار گرفته است، منتخبين مردم را 739 نفر اصلاح‌طلب (9/39 درصد)، 551 نفر مستقل (7/29 درصد)، 509 نفر اصول‌گرا (4/27درصد) و 55 نفر از فهرست رايحه خوش خدمت (3 درصد) تشكيل مي‌دهند.
در شهر تهران عليرغم همه ابهامات و مسائلي كه در مورد نحوه شمارش آراء و اعلام نتايج وجود دارد اما همين نتايج اعلام شده حاكي از انزواي فهرست رايحه خوش خدمت و تشكيل فراكسيوني قدرتمند و وزين از اصلاح‌طلبان است كه در كنار چهره‌هاي معقولي كه از جريان حامي شهردار فعلي تهران در شوراي سوم حضور دارند مي‌توانند به طور جدي به اداره اصلاح‌طلبانه شهر تهران در چهارسال آينده بيانديشند.
به هر روي اميد است جريان اصلاحات قدر اين پيروزي را بداند و با گسترد‌ه‌كردن ارتباط خود با بدنه جامعه به تكثير و گسترش دامنه پيروزي‌هاي خود در گام‌هاي آينده همت گمارد.